- كليه حقوق اين اثر ، طبق مجوز شماره ... از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و ثبت شماره ... در كتابخانه ملي ايران متعلق است به شركت فرهنگي هنري ...
- كليه حقوق مادي و معنوي اين اثر متعلق است به شركت ... متخلفان تحت پيگرد قانوني قرار مي گيرند.
- با رعايت اصول اخلاقي از كپي ناجوانمردانه بپرهيزيم و به رشد و اعتلاي هنر كمك كنيم .
- كليه حقوق محفوظ است و هر گونه كپي برداري و باز انتشار به اشكال مختلف ممنوع است و پيگرد قانوني دارد .
و قص علي هذه !

به طور قطع تا كنون بارها و بارها جملاتي نظير جملات بالا را بر روي جلد نوارها و سي دي هاي موسيقي  ،  پشت جلد  و  صفحه  اول  كتاب ها ،  نوارهاي  ويديويي و  ... ديده ايد .  قانون  كپي  رايت ( CopyRight ) كه با جمله معروف " كليه حقوق محفوظ است All Rights Reserved " آن را مي شناسيم در اكثريت قريب به اتفاق كشورهاي دنيا كاملا تصويب و نهادينه شده است و سالهاست كه به شدت اجرا مي شود . مطابق اين قانون وقتي اثري هنري ( يا به هر اثر فكري ديگر ) به بازار ارائه مي شود حقوق مادي و معنوي آن متعلق به پديدآورنده آن است . يعني تهيه كپي از آن اثر ، يا به هر ترتيب استفاده هاي گوناگون ديگري كه به نوعي از همه يا بخشي از آن اثر يا حتي نام آن ، و حتي تصوير و طرح آن استفاده كند ، مستلزم كسب اجازه نامه از صاحب اثر است . اين قانون در كشورهاي ديگر همواره يكي از چالش هاي اساسي هنرمندان عرصه هاي مختلف با سودجويان است . تا آنجا كه فرمت MP3 كه در كشور ما يكي از فرمت هاي  رايج و دوست داشتني است در كشورهاي داراي كپي رايت فرمتي ناپسند و ناجوانمردانه محسوب مي شود چرا كه اجازه عرضه كارنامه هنري يك هنرمند را در تمام عمر هنري اش برروي يك سي دي عرضه را مي دهد . اين قانون تا آنجا پيش مي رود كه حتي براي استفاده از بخشي از يك موسيقي در يك كليپ يا فيلم سينمايي ، حتي استفاده از موزيك بي كلام آن اثر ، بايد اجازه نامه تهيه كرد .

اين قانون البته در كشور ما نيز تهيه و تصـويب شـده اسـت اما اولا مـــراحل اداري و اجــرايي آن يا مشخص نيست و يا اجرا نمي شود ، و ثانيا كشور ما پتانسيل هاي لازم براي اجراي آن را ندارد و تلاشي نيز در هت داشتن آن انجام نشده است و بنابراين هنوز پليس برخوردهاي اجرايي با نقض كنندگان قاعده كپي رايت نمي كند . من در اين نوشته اصلا قصد ندارم راجع به قانون كپي رايت و حفظ حقوق معنوي اثر و دلايل اجرا يا عدم اجراي آن در كشورمان و فوايد و مضرات آن اشاره كنم . بلكه مي خواهم به بخش كوچكي از نكات اين قانون اشاره كنم كه قطعا سودمند است و وظيفه ما يا هر كس ديگري كه مدعي فرهنگ و موسيقي ايراني است مي باشد كه شخصا و در دايره كوچك زندگي خود آن را رعايت كند .
در برخي وبلاگ هاي موسيقي ايراني ( منظور موسيقي ملي ايران است و اين گفته شامل وبلاگهايي كه پيرامون هر نوع موسيقي فارسي زبان بحث مي كنند نمي باشد ) مي بينيم كه نويسنده وبلاگ گاهي در كنار معرفي يك هنرمند يا يك اثر ، يك يا چند فايل را براي دانلود در اختيار بازديد كنندگان وبلاگش قرار مي دهد . آيا اين كار سودمند است ؟ يا نيست ؟ آيا قانوني است ؟ يا نيست ؟ و فارغ از مسايل خشك و اعتباري ، از زاويه انساني و وجداني آيا درست است ؟ يا نيست ؟ و آيا به اشاعه و گسترش موسيقي ايراني و اصولا فرهنگ ايراني كمك مي كند ؟ يا نمي كند ؟

در اينجا بايد حدود را شناخت . خود من در همين وبلاگ ( دل آواز ) گاهي چيزهايي براي دانلود گذاشته ام . برخي وبلاگهايي كه دوستشان دارم نيز معمولا اين كار را مي كنند . اينجا بايد پرسيد چه چيزي براي دانلود گذاشته شده است ؟

 گاهي ممكن است نويسنده فايلي در اختيار دارد كه يك اجراي قديمي است . و يا يك آلبوم موسيقي است كه بنا به هر دليلي اكنون در بازار موسيقي ايران قابل دسترسي نيست . همه مي دانيم كه گاهي اجراهاي قديمي و اصيل يك تصنيف يا آواز ارزشمند هستند و اصولا به خاطر علاقه اي كه داريم دوست داريم اجراهاي قديمي يك هنرمند را از يك تصنيف يا شعر خاص داشته باشيم . به هر دليل ، گذر زمان باشد يا هر چيز ديگر ، به نظر من اگر موسيقي اي كه براي دانلود در اختيار بازديد كننده قرار مي گيرد هم اكنون در بازار موسيقي موجود نباشد و قابليت خريدش وجود نداشته باشد ، دانلود كردن آن مي تواند مفيد باشد و مي توان با كمي اغماض گفت كه احتمالا به گسترش اين موسيقي كمك خواهد كرد . گرچه باز هم به طور يقين نمي توان از لحاظ اخلاقي و انساني و قانوني اين موضوع را تاييد كرد چرا كه در بازار نبودن يك موسيقي دليل نمي شود كه حقوق آن متعلق به پديد آورنده نباشد .

گاهي نيز نويسنده وبلاگ براي معرفي يك اثر ، كه به تازگي به بازار موسيقي آمده است و يا هنوز در بازار هست ، ممكن است بخش هايي از آلبوم را كه جذاب تر هستند براي دانلود در اختيار خوانندگانش قرار دهد . اينجا نيز مي توان فرض كرد كه اين كار ممكن است كمك كند تا خوانندگان اصل اثر را تهيه كنند و به گسترش و تحكيم اين موسيقي كمك شده است . به عنوان مثال ممكن است بخشي از يك آواز يا تصنيف ، يا يكي دو تا از تصنيف هاي آلبوم را انتخاب كرد و براي دانلود قرار داد .

اما متاسفانه گاهي دوستان در وبلاگ ها و سايت هاي موسيقي كل يك آلبوم را كه قديمي هم نيست و هنوز در بازار موسيقي هست براي دانلود قرار مي دهند و جالب اينكه تمام متن داخل جلد و توضيحات داخل آلبوم را نيز ذكر مي كنند تا شما كاملا از خريد آلبوم بي نياز باشيد .  وقتي چند روز پيش در وبلاگ/سايت گلهاي رنگارنگ www.Harmonia.ir ديدم كه كل آلبوم " به تماشاي آب هاي سپيد " اثر استاد حسين عليزاده و ژيوان گاسپاريان ارمني براي دانلود گذاشته شده است ، نتوانستم حيرت و خشم خود را توجيه كنم . به تماشاي آب هاي سپيد اثري است كه همچنان در بازار موسيقي موجود است و به راحتي هر چه تمام تر مي توان هم نوار كاست و هم سي دي اين اثر را تهيه كرد . البته اين بار اول نيست كه دوست هنرشناس من در اين سايت ، تمام يك آلبوم در دسترس موسيقي را براي دانلود در سايتشان قرار مي دهند . [آلبوم همايون از عليزاده ، پاييز طلايي از فريبرز لاچيني]به راستي اين كار به اشاعه موسيقي كمكي خواهد كرد ؟ چه كمكي ؟ و به چه طريقي ؟ كاش ايشان به جاي اينكه يك يا دو قسمت از قسمت هاي زيباي به تماشاي آب هاي سپيد را براي دانلود مي گذاشتند تا همه تشويق شوند كه براي شنيدن كل اثر ، اصل آن را تهيه كنند . جالب اينجاست كه ايشان در پايان نوشته شان هيچگونه توصيه و توضيح و تاكيدي بر اينكه خوانندگان بهتر است اصل آلبوم را تهيه كنند ندارند .

اينجا ممكن است براي شما اين سوال پيش بيايد كه چرا وقتي يك كاست با قيمتي بين 800 تا 1200 تومان و سي دي آن با قيمتي بين 2000 تا 4000 تومان در بازار هست ، يك نفر بايد بيايد و با اين اينترنت كم سرعتي كه ما در ايران داريم تمام اثر را دانلود كند ؟ آيا هزينه هايش بيشتر نخواهد شد ؟ در جواب اين سوال بايد گفت كه اولا كم كم اينترنت پرسرعت ( به اشكال مختلف ) در حال گسترش است و هزينه هاي آن نيز روز به روز پايين تر مي آيد و مسلما مثل همين الان كه اينترنت تلفني گسترش پيدا كرده است و هزينه هايش كاسته شده است ، روزي اينترنت پرسرعت جايگزين آن خواهد شد و در چشم به هم زدني مي توان يك آلبوم كامل را از چنين سايت هايي دانلود كرد . ثانيا بايد اين نكته را يادآوري كرد كه در بسياري از مواقع ما پول براي خريد يك اثر داريم ، اما يا تنبل هستيم و حوصله رفتن و خريدن آن را نداريم ، يا اينكه اطمينان از خريد آن نداريم . منظورم اين است كه هميشه پول عامل اصلي نيست . بسياري از كاربران ، به هر حال هر شب ساعت يا ساعت هايي را آنلاين هستند . نرم افزارهاي دانلود هم كه هست . بنابراين مي توان در كنار كارهاي اصلي كه يك نفر ( مثلا مثل من كه به خاطر وبلاگ هر شب آنلاين هستم ) دانلود هم كرد . بنابراين هزينه اضافي نخواهد داشت . شما مجبوريد آنلاين باشيد و خوب در كنار كارتان دانلود نيز مي كنيد . و ثالثا هستند كساني كه به يك هنرمند خاص علاقه آنچناني ندارند كه بخواهند آلبوم او را تهيه كنند اما به خاطر شناخت بيشتر و به اين خاطر كه به هر حال در فضاي موسيقي ايراني باشند بدشان نمي آيد كار جديد او را بشنوند . مسلم است كه اينطور افراد بايد آلبوم را بخرند . مثلا هستند هنرمنداني كه من علاقه چنداني به آنها ندارم اما بدم نمي آيد كار جديدشان را بشنوم . اينگونه سايت ها و دانلود ها كمك مي كند تا اين افراد مجبور نباشند آلبوم را بخرند و يكي دو قطعه از آلبوم را دانلود كنند و خود را ارضا نمايند . در اينجا بايد اين سوال را پرسيد كه آيا واقعا با اين اوصاف ما كمي به موسيقي كرده ايم ؟؟؟
ببينيد ، مهم نيست كه كسي كه آلبوم را مي خرد شيفته آن هنرمند هست يا نه ، مهم اين است كه آلبوم هاي هنرمندان موسيقي ايراني بايد فروش بروند . ممكن كساني باشند كه اصولا دلشان بخواهد همه كارهاي موسيقي ايراني را بشنوند ولو علاقه به بسياري از هنرمندان نداشته باشند . دانشجويان و هنرجويان موسيقي كه اصولا براي تجزيه و تحليل و آموختن بيشتر دلشان مي خواهد همه آلبوم ها را بشنوند و غيره . بنا بر اين مي بينيد كه با قرار دادن تمام آلبوم ( تاكيد مي كنم آلبومي كه در بازار هست و قابل تهيه است ) عملا كمك خاصي به اين موسيقي نمي كنيم .

شايان ذكر است نمي توان منكر سودمندي دانلود به شكل هايي كه توضيح دادم شد . مثلا در همين سايت مذكور بارها و بارها دانلودهاي سودمندي از آثار قمرالملوك وزيري ، بنان ، شجريان يا ديگراني كه امروزه آن آوازها را نمي توان خريد گذشته شده است كه قابل تحسين است . خود من هم چند پست پيش ، دانلود تصنيف رزم مشترك را گذاشتم . اما مسلما اين اثر كه مربوط به بيست سال پيش است امروزه در بازار موسيقي نيست .

به هر حال ما بايد هر گونه اصلاح و تصحيح را از خودمان شروع كنيم . تا خودمان تغيير نكنيم كسي خودش را تغيير نخواهد داد . من اگر برخيزم ، تو اگر برخيزي ، همه بر مي خيزند ...

اميدوارم نظرات خود را بنويسيد تا ببينيم نظر جامعه نويسندگان و خوانندگان وبلاگ هاي موسيقي ايراني در اين باره چيست .